تأثیر جنگ روسیه و اوکراین بر زنجیره تأمین متریال هوافضایی : جایگزینهای تیتانیوم روسیه کدامند؟
روسیه از طریق شرکت VSMPO-AVISMA، بزرگترین تولیدکننده تیتانیوم در جهان، برای صنایع هوایی هوافضایی نقشآفرینی پیشرو است . این شرکت تامینکننده اصلی تمام شرکتهای سازنده تجهیزات اصلی (OEM) شرکت های اروپایی و آمریکایی است. در این میان، شرکتهایی مانند متالیوم با تمرکز بر تأمین آلیاژهای تیتانیوم مورد استفاده در صنایع پیشرفته از منابع غیروابسته، بهعنوان گزینهای قابل اعتماد در حال ایفای نقش در این تغییر مسیر استراتژیک هستند.

روسیه همچنین صادرکننده چندین ماده دیگر مورد استفاده در صنایع سنگین و هوافضا است. در سال 2020، این مواد 8.5 درصد از کل صادرات روسیه را تشکیل میدادند (نفت و گاز 42 درصد). یکی از این مواد تیتانیوم است: روسیه 13 درصد از سهم بازار جهانی تولید اسفنج تیتانیوم را در اختیار دارد که شکل اولیه این فلز قبل از پردازش و ماشینکاری است.
استحکام و دوام تیتانیوم به این معنی است که این فلز برای صنعت هوافضا ضروری است و در کاربردهای پر فشار و دمای بالا در موتورها، چرخهای فرود، پایههای موتور و بالها استفاده میشود.
شرکت روسی VSMPO-AVISMA با تقریباً 25 درصد سهم بازار جهانی تیتانیوم، بزرگترین تولیدکننده تیتانیوم در جهان است. این شرکت در تعدادی از مراحل زنجیره تامین تیتانیوم، از تولید اسفنج (فرآیند ذوب) تا ماشینکاری قطعات، حضور دارد. شرکت VSMPO برای سال 2020 تولید 44 کیلوتن اسفنج را برنامهریزی کرده بود (بعداً به 35 کیلوتن کاهش یافت)، که بیش از 90 درصد از کل ظرفیت تولید اسفنج تیتانیوم روسیه را تشکیل میدهد و به خوبی بالاتر از همه بازیگران دیگر، از جمله Osaka Titanium ژاپنی قرار دارد.

شرکتهای هوافضای غربی وابستگی زیادی به تیتانیوم روسیه دارند. در میان سازندگان تجهیزات اصلی (OEM)، بوئینگ یک سوم، ایرباس حدود 50 درصد و امبرائر تقریباً تمام تیتانیوم مورد نیاز خود را از روسیه تامین میکند. به همین ترتیب، تامین کنندگان موتور، Safran و Rolls Royce به ترتیب تقریباً 50% و 20% از تیتانیوم خود را از روسیه دریافت میکنند. برای برجسته کردن بیشتر این وابستگی متقابل، VSMPO و بوئینگ در سال 2015 برای توسعه آلیاژها و فناوریهای تیتانیوم، یک مشارکت استراتژیک ایجاد کردند.
ارتباط VSMPO با دولت و ارتش روسیه بسیار قوی است و 25 درصد از سهام این شرکت متعلق به Rostec است که یک کنسرسیوم عظیم دولتی دفاعی روسیه است که توسط ولادیمیر پوتین تأسیس شده است.
جهت کسب اطلاع از موجودی انبار و قیمت تیتانیوم و آلیاژهای تیتانیوم با واحد فروش متالیوم تماس بگیرید:
021-22361053 ، 09124889645 ، 09123777759


کاوش عمیق در زنجیره تامین تیتانیوم: از معدن تا سازندگان هواپیما
زنجیره تامین تیتانیوم شبیه به سایر فلزهاست، با این تفاوت که به تجهیزات بسیار تخصصی برای کنترل ویژگیهای حرارتی و مکانیکی این ماده نیاز دارد. حضور روسیه در مراحل اصلی و مرکزی زنجیره تولید، از تولید اسفنج تا ماشینکاری قطعات، پررنگ است، اما معادن تیتانیوم در خاک روسیه قرار ندارند. سنگ معدن عمدتا از اوکراین و در مقیاس کمتر، از قزاقستان و سریلانکا تامین میشود. سپس این شرکت محصولات خام و یا قطعات فورج و ماشینکاری شده را برای سازندگان موتورها و شرکتهای سازنده هواپیما (OEM) میفروشد.
نکات کلیدی:
- زنجیره تامین تیتانیوم نیازمند تجهیزات تخصصی است.
- روسیه در مراحل مرکزی زنجیره ارزش تیتانیوم حضور دارد، اما معادن تیتانیوم در این کشور نیستند.
- VSMPO سنگ معدن را عمدتا از اوکراین وارد میکند و محصولات تیتانیومی را به شرکتهای غربی میفروشد.

در کوتاهمدت، ذخایر تیتانیوم برای حدود 3 تا 5 ماه فقط کافیست
با توجه به ماهیت حیاتی قطعات تیتانیوم و تکنیکهای تخصصی مورد نیاز برای پردازش این فلز، یافتن منبع جدید یا سرمایهگذاری در تأسیسات جدید برای اجتناب از وابستگی به تیتانیوم روسیه در کوتاهمدت امکانپذیر نیست:
- تأیید صلاحیت تأمینکنندگان جدید یا قطعات جدید تیتانیوم از تأمینکنندگان موجود، به دلیل اعتبارسنجیهای فنی، بستههای کاری و تجاری بعدی، میتواند بیش از 1 سال طول بکشد.
- سرمایهگذاری در تأسیسات جدید، بهویژه برای ذوب، دهها میلیون یورو سرمایهگذاری نیاز دارد و 2 تا 3 سال طول میکشد تا عملیاتی شود.
بنابراین، به نظر میرسد تنها راه برای کاهش کمبود در میانمدت، اجرای ابتکارات بهینهسازی موجودی است. در مورد تأمینکنندگان قطعات ماشینکاری شده کوچکتر، بعید به نظر میرسد پول نقد لازم برای تأمین بودجه عملیاتی جایگزینی فوری را داشته باشند، به ویژه با توجه به قیمتهای بالا مواد خام (قیمت تیتانیوم از ابتدای سال 2022 بیش از 90 درصد افزایش یافته است). . برای مثال، گروه Bt2i که اخیراً توسط Ace Capital Partners خریداری شده است، یک SME با درآمد حدود 80 میلیون یورو است که در ماشینکاری مواد هوافضا و با عرضهی خاصی در تیتانیوم فعالیت میکند و امکان ایجاد تغییرات فوری در ساختار تامین و تولید آن ساده نیست.
تحول زنجیره تامین تیتانیوم در میانمدت: جایگزینی روسیه با ژاپن، آمریکا و چین
با توقف واردات تیتانیوم از روسیه پس ازآغاز جنگ اوکراین، زنجیره تامین این فلز حیاتی در حال انتقال به سمت آمریکا و ژاپن است. این جابجایی به دلایل زیر اتفاق میافتد:
- عدم وابستگی به معادن روسیه: هرچند روسیه نقش پررنگی در پردازش تیتانیوم ایفا میکند، اما معادن اصلی این فلز در خاک این کشور قرار ندارند. بنابراین، تغییر مسیر تامین بدون وابستگی به معادن روسیه و تنها با سرمایهگذاری مناسب در ظرفیتهای جدید پردازش، امکانپذیر است.
- برتری ژاپن و آمریکا در فرآیند ذوب: ژاپن با شرکتهای پیشرو مانند Osaka Titanium و Toho Titanium، از نظر ظرفیت ذوب اسفنج تیتانیوم، تقریباً دو برابر VSMPO روسیه توانایی دارد. آمریکا نیز با شرکتهایی مانند Allegheny Technologies و Howmet Aerospace، در تولید مواد خام و قطعات و محصولات تیتانیومی قوی عمل میکند. این ترکیب باعث میشود ژاپن و آمریکا گزینههای ایدهآل برای جایگزینی VSMPO در میانمدت باشند.
- نواقص اروپا در زنجیره تامین تیتانیوم: اروپا هیچ بازیگر پیشرو برای مدیریت کل زنجیره تامین تیتانیوم ندارد. و شرکتهای موجود هم عمدتا وابسته به هلدینگهای روسی در زمینه تولید تیتانیوم هستند. این موضوع میتواند موجب مشکلاتی برای تامین مناسب و مقرونبهصرفه برای شرکتهای بزرگی همچون Airbus و Safran شود.
- شواهدی دال بر تغییر مسیر زنجیره:
- توقف کامل واردات تیتانیوم از روسیه توسط بوئینگ از مارس 2022
- وابستگی فعلی ایرباس به VSMPO و تجارت با شرکتهای تابعه غربی آن
- مخالفت Airbus با تحریمهای بیشتر علیه روسیه به دلیل نگرانی از تاثیرات مخرب آن بر صنعت هوافضای اروپا
- افزایش بیسابقه ارزش سهام شرکتهای تیتانیومی ژاپنی
- کمبود احتمالی تیتانیوم در کوتاهمدت: با تخلیه کامل ذخایر فعلی تیتانیوم احتمالا در سه ماهه چهارم 2022 و زمانبر بودن تایید صلاحیت تامینکنندگان جدید (بیش از 12 ماه)، احتمال کمبود قطعات تیتانیومی بین اواخر 2022 و اوایل 2023 وجود دارد. این امر میتواند محدودیتهایی در افزایش تولید ایجاد کند، بهویژه اگر تحریمها علیه روسیه ادامه یابد و تامین از VSMPO متوقف شود.
تاثیر بالقوه بر Airbus : با توجه به وابستگی بیشتر ایرباس به تامین تیتانیوم از روسیه، تاثیر کمبود این فلز برای این شرکت قابلتوجهتر خواهد بود.
نتیجهگیری: تغییر زنجیره تامین تیتانیوم به سمت آمریکا و ژاپن در میان مدت محتملترین سناریو به نظر میرسد. با این حال، کمبود احتمالی تیتانیوم در کوتاهمدت میتواند چالشهایی برای تولیدکنندگان هواپیما ایجاد کند.

تحول بلندمدت زنجیره تامین تیتانیوم: جدایی از روسیه و ظهور قدرتهای جدید
تاثیر بلندمدت جنگ اوکراین بر زنجیره تامین تیتانیوم فراتر از کمبودهای کوتاهمدت است. حتی در صورت لغو تحریمهای تجاری علیه روسیه، این صنعت شاهد تغییرات ساختاری عمیقی خواهد بود که پیامدهایی برای سالهای آتی دارد.
جا افتادن روسیه از بازیگران اصلی:
- آمریکا ، ژاپن و چین جایگزینهای پیشرو: انتظار میرود آمریکا ، ژاپن و چین با ظرفیتهای قوی خود در ذوب و ساخت و فرآوری تیتانیوم، بهطور قابلتوجهی سهم بازار خود را در صنعت هوافضا و دفاع غرب افزایش دهند.
- ناچاری روسیه به بازار چین: VSMPO برای حفظ سطح قابل قبولی از تولید، ممکن است به سمت چین به عنوان بازاری جایگزین متمایل شود.
- چالشهای اروپا و ضرورت استقلال:
- فقدان بازیگران اصلی با قابلیتهای پیشرفته: اروپا در حال حاضر فاقد بازیگران قدرتمند با قابلیتهای مدرن در زنجیره تامین تیتانیوم است.
- ضرورت توسعه داخلی: اروپا باید برای حفظ استقلال و امنیت زنجیره تامین خود، اقدام به توسعهی این قابلیتها و رفع وابستگی به بازیگران خارجی کند.
موانع پیشرو:
- ساخت قطعات فورج و ماشینکاری: توسعه قابلیتهای شکلدهای گرم و ماشینکاری تیتانیوم با اقتباس از ماشین آلات و ابزارهای ماشینکاری فولاد، نسبتاً سریعتر قابل انجام است.
- ذوب تیتانیوم : توسعهی قابلیتهای ذوب به سرمایهگذاری قابلتوجهی نیاز دارد و تنها توسط بازیگران بزرگ با ثبات مالی یا حمایت دولتی قابل انجام است.
اهمیت استراتژیک تیتانیوم برای اروپا:
- صنایع حیاتی : توسعهی چنین قابلیتهایی برای اروپا در صنایع استراتژیک هوافضا، سلامت و انرژی که برای این منطقه حیاتی هستند، ضروری است.
- الگوی آینده: تیتانیوم نمونهای از تغییرات بزرگتری است که در زنجیره تامین مواد حیاتی برای صنایع استراتژیک (نه فقط در اروپا) انتظار میرود.
- تقویت صنعت داخلی: این تحولات محرکهای اضافی برای انتقال و افزایش توان صنعتی اروپا خواهند بود.
جمعبندی:
جنگ اوکراین زمینلرزهای را در زنجیره تامین تیتانیوم ایجاد کرده است و منجر به تغییرات بلندمدتی به نفع آمریکا و ژاپن و احتمالاً چین خواهد شد. اروپا برای مقابله با این چالشها نیاز به سرمایهگذاری عظیم و توسعهی سریع صنعت داخلی خود دارد. این اتفاق نه تنها امنیت زنجیره تامین این فلز حیاتی را تضمین میکند، بلکه گامی موثر در راستای تقویت استقلال و خودکفایی صنعتی اروپا خواهد بود.
نکته: برای درک بهتر و عمیقتر این تحولات، میتوانید تصاویر زیر را در نظر بگیرید:
• نقشه جهان با برجستهسازی کشورهای آمریکا، ژاپن، روسیه، چین و اروپا
• تصویر کارخانهی ذوب تیتانیوم بیشتر با دودکشهای بلند در دیگر کشورهای صاحب تکنولوژی
• رباتها و بازوی صنعتی در حال ماشینکاری قطعات بیشتر از تیتانیوم
منبع خبر :